| Nauczycielska Spółdzielnia Mieszkaniowo-Budowlana |
Adres - Cieszkowskiego 3 Architekci - Jerzy Beilla, Tadeusz Bursze, |
 Jedna
z kilku Spółdzielni Nauczycielskich, które na terenie Żoliborza budowała
domy dla swoich członków. Zebranie założycielski odbyło się 14 stycznia
1928 roku. Spółdzielnia zakupiła działkę o pow. 10 373 m2, płacąc
po 10 zł za 1m2. Zabudowa działki przebiegała etapami i zakończyła
się pod koniec lat 40, kiedy to zabudowano ostatnią część nad bramą
wjazdową od ulicy Cieszkowskiego.Autorem projektu części A(od Pl. Lelewela) był arch Jerzy Beilla. Uroczyste wmurowanie aktu erekcyjnego odbyło się 30.X.1930 roku. Sąsiednią działkę, o pow. 4 633 m2, przylegającą z jednej strony do NSBM, a z drugiej do ulicy Marymonckiej (obecnie Słowackiego) miała Spółdzielnia Mieszkaniowa "Zagroda". W dniu 27.V.1931 roku na wspólnym posiedzeniu Zarządów obie Spółdzielnie połączyły się. . Prace budowlane części A posuwały się z dużymi problemami. Związane to było z trudną kryzysem gospodarczym. Firmy bankrutowały, nie mogąc dokończyć budowy. Ostatecznie część A wykończyło "Przedsiębiorstwo Inżynieryjno-Budowlane Tadeusz Brzeziński w Warszawie". Najprawdopodobniej autorem projektów część B i C był arch. Tadeusz Bursze. W oddanych 14.II.1934 do użytku trzech częściach domu były 82 mieszkania o 303 izbach mieszkalnych. Pierwsze klucze do mieszkania otrzymali Franciszek i Stanisław Jankowscy ( lokal nr 22). . Projekt zagospodarowania wewnętrznego dziedzińca wykonała pani Barbara Brukalska. Był on obiektem dumy wszystkich mieszkańców domu. Było tam oczko wodne, rosły tam posadzono duże ilości kwiatów: dalii, róż, petunii, wytyczone były alejki z ławkami, zasiano trawę. Projektowano również urządzić na dziedzińcu korty tenisowe. . W latach późniejszych, Spółdzielnia budowała kolejne skrzydła od ul. Krechowieckiej (część D, E i F).Pod koniec lat 30 były trudności z zakończeniem budowy poszczególnych części. Spółdzielni udało się zgromadzić przed wojną wszystkie potrzebne materiały do zakończenia budowy.. W pierwszych latach okupacji, pod pozorem zabezpieczania placu budowy, dokończono budowę korzystając ze zgromadzonych wcześniej zapasów. Po skończeniu budowy partery od strony Słowackiego, Spółdzielnia wynajęła dla prowadzenia działalności handlowej. Narożnik od ul. Krechowieckiej wynajęto na lokal o znanej wielu żóliborzaninom nazwie "Jaskółka".. Pod budynkiem frontowym od ulicy Słowackiego wybudowano schron, który bardzo przydał się podczas Powstania Warszawskiego. To w nim umieszczono we wrześniu szpital polowy, który rozpoczął wędrówkę z Klasztoru Zmartwychwstanek, i poprzez I kolonię i Szklany Dom trafił NSBM.. W marcu 1942 roku komisarycznym zarządcą spółdzielni został Franz Koepisch. Był on z ramienia władz okupacyjnych, komisarycznym zarządcą wszystkich warszawskich spółdzielni.. Po wojnie budynek odbudowano ze zniszczeń, a przy okazji dobudowano brakującą część od ul Cieszkowskiego. . NSBM przed wojną, była też właścicielem budynków użytkowych na pobliskim Marymoncie: Klaudyny 18a, Smoszewska 7 i 9. Od końca lat 50 rozpoczął się żywiołowy rozwój Spółdzielni. W wykazie nieruchomości Spółdzielni na koniec 1987 roku widnieją 173 pozycje. Są to zarówno budynki mieszkalne użytkowe jak i pawilony handlowe.. |